کد خبر: ۳۷۶۶۱
تاریخ انتشار: ۳۱ مرداد ۱۴۰۱ - ۰۹:۱۹
زیست بوم گزارش می‌دهد؛
استاد دانشگاه علوم پزشکی کرمان معتقد است مالکیت مسئولانه و عبرت از تجربه‌‍های جهانی، همچنین عقیم سازی جمعیت سگ‌های ماده از جمله راهکارهای موثر در کنترل جمعیت سگ‌های بلاصاحب است.
محمدیزیست بوم/منصوره محمدی: «سگ کشی» و «رهاسازی بی‌قید و شرط»، دو روی سکه وضعیت سگ‌های بلاصاحب در ایران است. افزایش چشمگیر سگ گزیدگی و مرگ در اثر حمله سگ‌های ولگرد در سال جاری، موضوع کنترل جمعیت آن‌ها را با قوت بیشتری مطرح کرد. حمله سگ‌ها به چند کودک و جوان و مرگ براثر هاری از یک سو، و کشتار سگ‌ها در دماوند اتفاقی که هر چند بار با پوشش خبری در رسانه‌ها  و فضای مجازی به قله بحث و تبادل نظر کارشناسان و دوست‌داران حیوانات می‌رسد و مجددا فروکش می‌کند. این در حالی است که وزارت کشور در سال ۸۷ دستورالعمل جامعی را برای کنترل جمعیت سگ‌های ولگرد تدوین کرده است. دستورالعملی که از چندین کارگروه در سطوح مختلف شهرستانی و استانی و کشوری تشکیل شده و وظایف هر یک از دستگاه‌ها را شرح داده است. اما این دستورالعمل تاکنون امکان قابل اتکایی برای کنترل جمعیت و انجام اقدامات کاربردی نبوده است. 
مجید فصیحی هرندی، استاد دانشگاه علوم پزشکی کرمان در گفت و گو با زیست بوم درباره چالش‌های گسترش سگ‌های بلاصاحب در ایران و راه‌های کنترل جمعیت آن‌ها معتقد است که مساله سگ‌های بلاصاحب پیچیده است و ابعاد اجتماعی، زیست محیطی، سیاسی و روانشناختی و اقتصادی متعددی را شامل می‌شود و چالشی تک بعدی نیست. او می‌گوید که برای موضوعات پیچیده راه حل ساده وجود ندارد و چالشی  چند بعدی است. 

سگ‌های صاحب‌دار یک منشا مهم بلاصاحب‌ها
فصیحی هرندی با اشاره به مشکلات موجود بر سر راه کاهش جمعیت سگ‌های بلاصاحب در کشور می‌گوید: در کشور عادت کرده‌ایم که آخرین حلقه‌های علت و معلول را هدف بگیریم و در زمینه سگ‌های بلاصاحب، آخرین معلول‌ها که همان سگ‌ها هستند را نشانه رفته ایم. اما آیا تجربه‌های جهانی در این زمینه بررسی شده اند؟ منشا جمعیت سگ‌ها بررسی شده اند؟ جالب است بدانیم که یک منشا مهم سگ‌های بلاصاحب سگ‌های صاحب دار هستند و منشا دیگر تولیدمثل سگ‌های بلاصاحب هستند. در نتیجه باید ابعاد مختلف موضوع دیده شود و سپس مساله را آنالیز کنیم. 
فصیحی هرندی کمبود داده‌ها را یکی از دلایل‌عدم موفقیت در کنترل جمعیت سگ‌ها می‌داند و می‌گوید: متاسفانه در کشور ما داده‌های اولیه بسیار کم است و حتی اطلاعات درستی از جمعیت سگ‌های بلاصاحب نیز در کشور در دسترس نیست در حالی که با روش‌های علمی تعریف شده در اکولوژی می‌توان به راحتی جمعیت سگ‌ها را تخمین زد. ما از وسعت مشکل بی‌اطلاعیم و مکانیزم مشخصی برای تخمین جمعیت سگ‌های بلاصاحب وجود ندارد. فصیحی
او تاکید دارد که حل این مشکل نیازمند شناخت ابعاد مختلف آن با روش‌های علمی در جای جای کشور است و توضیح می‌دهد: سپس باید نظامی برای مدیریت سگ‌ها تعریف شود که یکی از پایه‌های آن قانون‌گذاری است. خوشبختانه در حد دستورالعمل، قوانینی موجود بوده و به تازگی وزارت کشور در حال تجدید نظر در آن هستند و سعی می‌شود تغییراتی با توجه به علم روز در آن داده شود اگرچه که هنوز این دستورالعمل روی کاغذ مانده و کارگروه‌های فعالی که براساس آن باید تشکیل شوند متاسفانه کارگروه‌ها به نسبت بزرگی مشکل فعال نیستند در حالی که یازده ارگان کلیدی باید در آن حضور داشته باشند از شهرداری گرفته تا فرمانداری، استانداری، صدا و سیما و معاونت پیشگیری نیروی انتظامی و غیره. متاسفانه در اکثر شهرستان‌ها هیچ اتفاقی در زمینه کارگروه‌ها رخ نداده است. 
استاد دانشگاه کرمان ادامه می‌دهد: تضاد منافع از جمله مواردی است که باعث شده است کار به درستی پیش نرود اما باید به این توجه کرد که تضاد منافع همیشه است. 

جای خالی نظام مدیریت جمعیت سگ‌ها
وی دلیل نتیجه نگرفتن کنترل جمعیت سگ‌های بلاصاحب را نبودن نظامی هماهنگ در مدیریت جمعیت می‌داند و می‌گوید: ما نظامی برای مدیریت جمعیت سگ‌ها نداریم و به همین دلیل مساله جمعیت سگ‌ها به نتیجه نمی‌رسد. این ارگان‌های دخیل در این موضوع باید پاسخگو باشند که چرا به وظایف خود عمل نمی‌کنند و یک نهاد بالادستی نیز دائما در حال بررسی فرایند جمع آوریمدیریت جمعیت سگ‌ها باشد و مشکل‌یابی کند. 
او مشارکت اجتماعی را نیز عنصر دیگر دخیل در مساله سگ‌های بلاصاحب می‌داند و می‌گوید: ما نمی‌توانیم بگوییم این کار دولت است و کاری به این موضوع نداشته باشیم چرا که بخشی از مساله به مردم عادی باز می‌گردد. از سوی دیگر باید از تجربه دیگر کشورها در زمینه جمع آوری سگ‌های بلاصاحب استفاده کنیم. 

موفقیت در عقیم‌سازی در گرو عقیم کردن جمعیت ماده‌ها
فصیحی هرندی موفقیت در عقیم‌سازی سگ‌ها را با یک تخمین آماری تحلیل می‌کند و می‌گوید: معمولا ۶۵ درصد سگ‌های بلاصاحب نر هستند و ۳۰ تا ۳۵ درصد ماده هستند و تجربه جهانی می‌گوید عقیم‌سازی ۵۰ تا ۷۰ درصد جمعیت ماده‌ها باعث می‌شود تا جمعیت سگ‌ها ثابت شود. در کرمان این تخمین زده شده است که ۶ هزار سگ ولگرد وجود دارد که ۳۵ درصد آن‌ها ماده هستند و چیزی حدود ۱۷۰۰ تا ۱۸۰۰ سگ را شامل می‌شود. که ۵۰ درصد آن‌ها چیزی حدود ۹۰۰ سگ می‌شود و با عقیم‌سازی آن‌ها در طی سال عدد بزرگی را شامل نمی‌شود. 
استاد دانشگاه کرمان ادامه داد: از دور فکر می‌کنند همه سگ‌ها باید عقیم شوند اما اینگونه نیست، مدلسازی‌های ما نشان می‌دهد که روی سگ‌های ماده تمرکز شود و برای اینکه یک اقدام فوری انجام دهیم باید بر روی سگ‌های ماده متمرکز شویم و بیش از ۵۰ درصد آن‌ها عقیم شوند. 
او تاکید دارد که نمی‌خواهیم جمعیت سگ‌ها ریشه کن شوند بلکه هدف این است که جمعیت به حدی برسد که دیگر معضل مردم نباشد و تبدیل به چالش نشود. در کنار آن مساله آموزش نیز در این موضوع بسیار مهم است تا نگاه همه ما به این سگ‌ها نگاه دقیق و درستی باشد. 

عبرت از تجریبات جهانی و مالکیت مسئولانه
فصیحی هرندی درباره راهکار برخورد با سگ‌های بلاصاحب توضیح می‌دهد: نه کشتار سگ‌ها درست است و نه نگهداری آن‌ها در پناهگاه ها، واگذاری سگ‌ها نیز با توجه به فرهنگ کشور ما امکان‌پذیر نیست، آنچه که سازمان جهانی بهداشت و سازمان جهانی بهداشت حیوانات اجرایی کرده و الگوی بسیاری از کشورها است این است که حیوانات گرفته شوند، عقیم‌سازی شوند، واکسینه شوند، علامت‌گذاری شوند و اگر کسی داوطلب است از آن‌ها به عنوان سگ گله و نگهبان استفاده کند و بقیه آن‌ها در مکان اولیه رهاسازی شوند.
 وی در پایان کلید حل این معضل را در گرو پایه‌گذاری نظام مدیریت جمعیت و همکاری فعالانه همه نهادهای مسئول و مالکیت مسئولانه سگ‌های صاحب‌دار دانست و اضافه کرد: مادامی که به تجربیات جهانی بی‌اعتنا باشیم این مشکل در کشور باقی خواهد بود.


منبع: زیست بوم
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین