کد خبر: ۳۷۵۸۹
تاریخ انتشار: ۱۱ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۱:۵۵
زیست بوم گزارش می دهد؛
هیدرولوژیست و مجری طرح‌های زیست محیطی: ایران در جریان مدرنیته مقابله با سیل را برگزیده و از سیل بند و فرایندهای مهارسازی جریان سیل و تکنیک‌هایی برای مقابله با سیل استفاده کرده است. اما در فرایند مدرنیته به این نتیجه رسیدند که صرف هزینه برای مقابله به شکست می‌انجامد و باید با این رخداد سازگار بود و بعد از آن مدیریت یکپارچه داشت. ما کماکان در حال مقابله با سیل هستیم و سازگاری را که ایرانیان در تاریخ با طبیعت داشتند را کنار گذاشتیم.
تعامل با طبیعت را یاد بگیریم؛ سازگاری به جای مقابله با سیل!زیست بوم/ منصوره محمدی*: عادت کرده‌ایم! به آمار خسارت‌های جانی و مالی رخدادهای طبیعی! فرقی نمی‌کند، بارانی ده دقیقه‌ای باشد یا یک‌ساعته و شبانه روزی، یک چشممان به قطره‌های بارانی که سرازیر می‌شود است و چشم دیگرمان به صفحه موبایل تا آمار خسارت و تلفات بارش‌ها را رصد کنیم. اعداد و ارقام برای ما عادی شده‌اند و پس از چند روزی ابراز تاسف و نگرانی به زندگی عادی باز می‌گردیم. اگرچه پس از جاری شدن سیلاب‌های فصلی در سراسر کشور، گوش‌ها تیز می‌شود و رادارها به دنبال ردیابی مقصرین حادثه هستند. از بحران در مدیرت بحران گرفته تا اتهام زنی به سازمان هواشناسی و انتقاد به پاهای گلی و حضورهای نمایشی در محل حادثه، همه و همه چرخه باطلی بوده و است که در پی بحران‌های جوی و زیستی در کشور ما هربار تکرار می‌شود. حالا تقریبا همه‌ی مردم از تجاوز به بستر حریم رودخانه‌ها حرف می‍زنند و مقصر اول و آخر سیلاب‌ها را تجاوز به حریم می‌دانند. اما آیا تمامی خسارت‌ها و تلفات بارندگی‌های روزهای اخیر به بستر رودخانه‌ها محدود می‌شود؟ اگر جواب آری است چرا حریم رودخانه‌ها به صورت جدی حراست نمی‌شود؟ چرا پای خود را از رصد اخبار فراتر نمی‌گذاریم و به دنبال راه چاره‌ای برای کاهش خسارت‌ها، هر یک به قدر خود نیستیم؟ 

اویس ترابی، هیدرولوژیست و مجری طرح‌های زیست محیطی در تهران است. او در گفت و گو با زیست بوم درباره تکرار مکرر آسیب‌های ناشی از پدیده سیل در کشور ابتدا به ماهیت طبیعت کشور اشاره می‌کند و می‌گوید: سیل یکی از پدیده‌های طبیعی سرزمین ما است که دینامیک طبیعت است. پدیده‌های طبیعی برای این سرزمین است و ما هم در این سرزمین زندگی می‌کنیم و نه تنها باید آنرا بشناسیم بلکه باید خود را با آن سازگار کنیم. سیل یکی از رفتارهای رودخانه‌ها و همچنین بارندگی در پهنه‌های مختلف سرزمینی است. 
او در ادامه با اشاره به اهمیت مدیریت یکپارچه و توسعه پایدار در زمینه سیلاب‌ها به رفتار مردم کشورمان در طول تاریخ ثبت شده کشور در زمینه طبیعی اشاره می‌کند و می‌گوید: عدم توسعه پایدار دائما به ما گوشزد می‌کند که سازوکارهای طبیعت را یاد بگیریم و به آن توجه کنیم. الان از فناوری و دانش استفاده می‌شود تا ببینیم سازوکار عالم آفرینش چگونه است و خود را با آن سازوکار کنیم. نابخردی ما طی ۸۰ سال فرایند مدرنیته نکته غلطی راپیش روی ما قرار داد که همان نقطه غلطی بود که دنیا در جریان مدرنیته تجربه کرد که همان دفع و مقابله با سیل بوده است. 

ترابی ادامه می‌دهد: ایران در جریان مدرنیته مقابله با سیل را برگزیده و از سیل بند و فرایندهای مهارسازی جریان سیل و تکنیک‌هایی برای مقابله با سیل استفاده کرده است. اما در فرایند مدرنیته به این نتیجه رسیدند که صرف هزینه برای مقابله به شکست می‌انجامد و باید با این رخداد سازگار بود و بعد از آن مدیریت یکپارچه داشت. ما کماکان در حال مقابله با سیل هستیم و سازگاری را که ایرانیان در تاریخ با طبیعت داشتند را کنار گذاشتیم. سیل‌هایی که در ۱۰۰ سال اخیر در ایران رخ می‌دهد می‌بینیم که با ویژگی‌های تکراری رخ می‌دهند. 
او در ادامه به تاریخ سیلاب‌های ایران بهص روت موردی اشاره می‌کند و می‌گوید: در سال ۶۹ همین سیل‌هایی که الان رخ می‌دهد همین عظمت و وسعت تکرار شد. یا سیل امامزداده داوود در سال ۳۳ نیز تکرار شد. تعداد تلفات آن سیل ۱۵۰۰ نفر اعلام شد و ما از آن درس نگرفتیم. . در آن زمان امامزاده در بستر رودخانه ساخته شد و سعی کردند بستر را کانالیزه کنند. چون دینامیک سیل امامزاده داوود واریزه است، وقتی رطوبت در منطقه بالا می‌رود، قطعات سنگ، تنه‌های درخت وارد بستر رودخانه می‌شوند و با جریان آب به پایین دست حرکت می‌کنند، و قدرت تخریب سیل را بسیار افزایش می‌دهند. ما فراموش می‌کنیم که چهره قالب سیل در آنجا جریان واریزه‌ای است و جریان آب به کل فضای دره برای اینکه حرکت کند نیاز دارد. اما در آنجا دهانه کالورت به دلیل ساخت و ساز بسته شد و قطعات سنگ از بستر رودخانه خارج شد. 
تعامل با طبیعت را یاد بگیریم؛ سازگاری به جای مقابله با سیل!

ترابی به جزئیاتی از سیل امامزاده داوود اشاره کرد و ادامه داد: با وجود تخریب‌هایی که سیل در امامزاده داوود داشت اما سیاست توسعه در بستر ادامه پیدا کرد و به طول ۲۵۰ متر در بستر رودخانه صحن امامزداده را ساختند و در بالادست بازارچه و شهر بازی را ساختند. در حالی که دائم می‌گوییم بستر و حریم رودخانه باید ازاد باشد. بارگزاری امامزداده در بستر رودخانه است و جریان واریزی باعث شد تا قطعات سنگ حرکت کنند و به دلیل وجود شهربازی و پارک شدن چند خودرو در هنگام وقوع سیل آن‌ها را به پایین حرکت داد و یکی از خودروها جریان کالورت را بست و اتفاقاتی رخ داد که دیدیم. 
او تاکید کرد که باید سازوکارهای طبیعت دائما یادآوری شود و مردم از اتفاقات طبیعی آگاه باشند تا به لحاظ روانی با رعایت قوانین بستر حریم مقابله نکنند و مجری حفظ حقوق حریم به راحتی بتواند بستر را آزاد کند. سالهاست مجری قانون نمی‌تواند آزادسازی حریم را انجام دهد چرا که با مقاومت مردم مواجه می‌شود. گاهی نیز مماشات از سوی مجری رخ می‌دهد وقتی مقاومت مردم را می‌بیند و بستر رودخانه‌ها آزادسازی نمی‌شود. 

ترابی می‌گوید به رقم آنکه برای بارگزاری‌ها در استفاده از فناوری‌های روز هرساله پیشرفت داریم اما خسارت ما همچنان بیشتر می‌شود: با وجود آنکه مدرن‌تر می‌شویم. نمی‌شود به جنگ سیل رفت و این اثبات این فرضیه است که توسعه پایدار را در یک مدیریت یکپارچه اجرائی کرد. توسعه پایدار تمامی سازگاری‌ها با طبیعت را در نظر گرفته است و تاکید دارد که مدیریت با یک نظام یکپارچه باشد. مدیریت یکپارچه میگوید همه کسانی که در حوضه آبریز هستند باید با هم در ارتباط باشند و اجزای یک کل در نظر گرفته شوند.

*خبرنگار محیط زیست

منبع: زیست بوم
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین