کد خبر: ۳۶۴۵۶
تاریخ انتشار: ۰۲ فروردين ۱۳۹۹ - ۲۱:۵۰
روز یکم فروردین‌ماه سال خورشیدی که مصادف است با ۲۱ مارس سال میلادی، از سال ۲۰۱۲ توسط سازمان ملل‌متحد به‌عنوان «روز بین‌المللی جنگل‌ها» انتخاب شده است
محمد پورصوفی املشیزیست‌بوم/ محمد پیرصوفی املشی*: روز یکم فروردین‌ماه سال خورشیدی که مصادف است با ۲۱ مارس سال میلادی، از سال ۲۰۱۲ توسط سازمان ملل‌متحد به‌عنوان «روز بین‌المللی جنگل‌ها» انتخاب شده است تا فرصتی باشد برای گفتگوی عمومی درباره دستیابی به جنگلهایی سرسبزتر.

با وجود افزایش تعداد مراکز دانشگاهی رشته جنگلداری و امکان تحصیل تا مقطع دکتری در بسیاری از آنها و به تبع آن افزایش تعداد فارغ التحصیلان، پژوهشگران و پژوهش‌های مرتبط با جنگل‌ها طی دهه‌های اخیر در کشور، وضعیت کمی و کیفی جنگلها مطلوب نیست. بطور معمول باید علم بهتر در زمینه جنگل به سیاست بهتر در این زمینه و جنگل بیشتر و سرسبزتر منجر شود. اما در کشورمان، این رابطه برقرار نیست.

بسیاری از گزارش‌های رسمی مانند گزارش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی و گزارش‌های خبری رسانه‌های کشور حاکی از وضعیت نامطلوب کمی و کیفی جنگل‌های کشور است. 

بدیهی است که عواملی مانند افزایش جمعیت، کاهش رشد ناخالص ملی، کاهش درآمد سرانه و تغییر سبک زندگی و کاربری زمین در افزایش تخریب جنگل‌های کشور نقش اصلی را ایفا می کنند. با وجود اینها اگر علم جنگلداری نتواند در همین شرایط هم بطور جدی موثر واقع شود، در عمل به تدریج جایگاهش تضعیف و مجبور به تحدید خواهد شد. برای اجتناب از اینده نامطلوب علم جنگلداری در کشور می‌توان مولفه یا مرحله «ادغام» را بین مولفه ها و مراحل پژوهش و اجرا تقویت کرد.

ادغام یک فرآیند در دو جهت است. در مرحله ادغام طرفین (پژوهش و اجرا) آنچه را که ممکن است اتفاق بیفتد و آنچه را که از طریق پژوهش و در اجرا می‌تواند انجام شود تصور می‌کنند. ادغام به اهداف عمومی در فرآیند سیاستگذاری و منابع قدرت بازیگران سیاسی هم نگاهی دارد.

ادغام بسیار نوآورانه است، از آن لحاظ که سوال‌های پژوهش موجود و استدلال‌های موجود در میدان را زیر سوال می‌برد. ادغام، مسايل انتخابی و خاص‌تر را از مرحله اجرا به مرحله پژوهش می‌رساند. پس از یک دوره پژوهش، بحث درباره نتایج میانی (پیش از رسیدن به نتایج پایانی) دو مرتبه در مولفه ادغام، مفید و ضروری است.

اگر پروژه پژوهش طراحی شده، نیازهای بازیگران سیاسی، فرآیند سیاسی یا اهداف عمومی را برآورده نکند، ادغام می‌تواند پرسش های علمی یا روش ها را با نیازها بازتطبیق دهد. به علاوه، نتایج میانی می توانند توجه بازیگران سیاسی را که هنوز مشارکت نکرده اند، جلب کند.

بعد از آنکه نتایج، چند مرتبه بین پژوهش و ادغام پس و پیش شدند آماده تحویل برای اجرا هستند. اطلاعات قابل فهم و مبتنی بر علم به بازیگران سیاسی داده می شود. برای ادغام، به یک حرفه جدید بعنوان «ادغام کننده»، یعنی افرادی که بطور موفق پل هایی بین دانشمندان و بازیگران سیاسی می سازند، نیاز داریم.

 بطور منطقی در فاز اجرا، دانشمندان دیگر تاثیر مستقیم ندارند. مسئولیت یک راه حل مردم سالارانه، قانونی و موثر برای مسائل اجرایی به عهده نظام سیاسی است. 

با وجود همه اینها تضمینی وجود ندارد که بازیگران سیاسی در اجرا از استانداردهای علمی پیروی کنند. شاید یکی از اصلی‌ترین دلایل آن این است که موضوع اصلی سیاست یعنی قدرت با موضوع اصلی علم و پژوهش یعنی حقیقت تفاوت فراوان و ماهوی دارد. 

با وجود این، برای دستیابی به سیاست بهتر و جنگلهای سر سبزتر مراحل چهارگانه‌ای پیشنهاد می‌شوند. مرحله یکم گردهم آوردن نمایندگان نظرات متفاوت است. کاری که بویژه در سال های اخیر بطور انگشت شمار انجام شده است. حضور نمایندگان نظرات متفاوت نزد مخاطبان و افکار عمومی دومین مرحله است.

تجربه های عملی که از این مرحله تاکنون سراغ داریم، به علت‌های متعددی از جمله کمبود شناخت واقعی از رسانه ها تاثیرگذار نبوده‌اند و رضایت بخش نیستند. مرحله سوم، ارائه مختصات دقیق نظام های فکری بدیل درباره جنگلهای کشور است. روشن شدن مواضع نظام های فکری، در همه سطوح از سیاست‌ها تا پروژه‌های پیشنهادی بسیار ضروری است. چهارمین، آخرین و مهمترین مرحله تهیه محتواهای  ارتباطی برای مخاطبان عمومی است. 

 گرامیداشت روز درختکاری، هفته منابع طبیعی، روز بین المللی جنگلها و رویدادهای دیگری از این دست برای فراهم شدن فرصت ارتباط بیشتر با مخاطبان عمومی لازم است ولی کافی نیست. برای داشتن جنگلهایی وسیعتر و سرسبزتر به ادغام بیشتر و ارتباط بیشتر با مردم در قالب فرآیندهای سیاسی نیاز داریم.
 
 * پژوهشگر سیاست جنگل
منبع: زیست بوم
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین