کد خبر: ۳۶۴۴۵
تاریخ انتشار: ۰۷ اسفند ۱۳۹۸ - ۱۹:۲۰
در روزهای گذشته اخبار بسیار دلخراشی از آتش سوزی گسترده در جنگلهای هیرکانی شنیده شد و هکتارها از اراضی جنگلی گیلان در آتش سوخت.

دکتر علی جهانیزیست بوم/دکتر علی جهانی*: در روزهای گذشته اخبار بسیار دلخراشی از آتش سوزی گسترده در جنگلهای هیرکانی شنیده شد و هکتارها از اراضی جنگلی گیلان در آتش سوخت.

 آتش سوزی در جنگلهای هیرکانی که میراث تاریخ طبیعی این سرزمین و مملو از گونه های ارزشمند گیاهی و منحصر به فرد در مقیاس جهانی است روز به روز درحال افزایش است. این آتش سوزی سراسر جنگل ها، مراتع و مناطق حفاظت شده را در بر می گیرد. شاید آتش سوزی در منطقه حفاظت شده دیزمار ارسباران در شهرستان ورزکان استان آذربایجان شرقی در اوایل شهریور ماه 98 را به خاطر داشته باشید. 

عمده مناطق تحت تاثیر آتش سوزی از اراضی حفاظت شده و دارای پوشش جنگلی و مرتعی بودند. حدود 300 هکتار از این جنگل ها در آتش سوخت. درطی تابستان گذشته 25 مورد آتش سوزی در ارسباران مشاهده شد. اما روی دیگر آن کمبود نیروی انسانی آتش نشانی، امکانات، بودجه، زیرساختها و غیره بود به طوری که نه آمار دقیقی از خسارات به دست آمد و نه دلیل اصلی آتش سوزی مشخص شد.

حال سوال اصلی اینجاست که چگونه انتظار داریم جنگلهای هیرکانی به عنوان میراث طبیعی در فهرست آثار طبیعی یونسکو باقی بماند؟ اگر روزگاری آتش سوزی در میدان نقش جهان اصفهان یا شهر تاریخی یزد نیز رخ دهد اینگونه بی توجه از کنار آن گذر خواهیم کرد؟ آیا نباید برنامه جامعی جهت آمادگی در برابر آتش سوزی و تخریب در جنگلهای هیرکانی داشته باشیم؟

آتش سوزی به طور معمول به دلیل عوامل انسانی و طبیعی رخ می دهد. آتش از اشتعال مواد آلی وسوختنی شروع شده و با انتقال شعله ها به سایر مواد سوختنی گسترش می یابد. عواملی نظیر اندازه مواد سوختنی، رطوبت موجود در محیط، آب و هوا و شکل زمین در انتشار آتش در مناطق طبیعی موثراند. اما راهکار مقابله با آتش سوزی در منابع طبیعی، جنگلها و مراتع چیست؟ در این رابطه یک سری اصول کلی و استراتژیک وجود دارد که بطور خلاصه به آن می پردازیم. 

1- تهیه سیستم اطلاعات جامع شامل گردآوری و ساخت پایگاه داده های آتش سوزی، استفاده از پایگاه داده با آنالیز داده ها و جذب کمک های بین المللی براساس آمارهای این پایگاه.

 2- شناسایی علل آتش سوزی شامل منشاء آتش و بررسی عوامل آتش سوزی. 

3- تجزیه و تحلیل ریسک و خطر آتش سوزی شامل الویت بندی خطر آتش سوزی و پیش بینی دوره های زمانی حساس، الویت بندی مکانی خطر آتش سوزی و پیش بینی مسیرگسترش آتش.

 4- پیشگیری از آتش سوزی شامل آموزش و ایجاد حساسیت و ایجاد چارچوب قانونی. 

5- جلوگیری از شروع آتش سوزی شامل تشخیص آتش، پاکسازی مناطق در حال توسعه محلی، برنامه ریزی مکانی، کاهش مواد سوختنی، رعایت اصول جنگل شناسی حفاظتی، ایجاد ساختارهای زیربنایی و برنامه مدیریت سرزمین. 

6- مقابله با آتش شامل استراتژی، مدیریت منابع انسانی، تجهیزات مقابله با آتش و سیستم ارتباطی.

 7- برنامه پس از آتش سوزی شامل اثر آتش برمحیط زیست طبیعی، تشخیص آتش سوزی آتی در جنگل و بازسازی اکوسیستم های جنگلی. امید است که این 7 اصل در حفاظت از محیط زیست طبیعی در برابر خطرات آتش سوزی مورد توجه دستگاه های ذی ربط قرار گیرد و با تدوین طرح جامع مقابله با آتش سوزی در جنگلهای هیرکانی فاجعه استرالیا در ایران تکرار نشده و تجربه را تجربه نکنیم.

*دانشیار دانشکده محیط زیست کرج

منبع: زیست بوم
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین