کد خبر: ۳۶۰۶۴
تاریخ انتشار: ۲۶ تير ۱۳۹۷ - ۱۵:۵۹
دكتر محمدتقي فرور يكي از فعالان و كنشگران و متخصصان محيط‌زيستي بود كه يك ويژگي ارزشمند و منحصر به فرد داشت و آن اين بود كه خيلي شبيه حرف‌هايي كه مي‌زد و شعارهايي كه مي‌داد، زندگي مي‌كرد.
زیست بوم: محمدتقي فرور، بوم‌شناس و رييس كنسرسيوم بين‌المللي قرق‌هاي بومي ديروز بر اثر عارضه ريوي در يكي از بيمارستان‌هاي تهران درگذشت. «خديجه كاترين رضوي» در اين باره به اسكان‌نيوز گفت: «ايشان قلب و ريه‌شان مختصري ناراحتي داشت كه به بيمارستان مراجعه كرديم؛ اما در حدي نبودند كه فوت كنند. پزشكان بيمارستان گفتند ريه‌شان آب آورده كه متاسفانه منجر به فوت‌شان شد.» 

محمد تقي فرور متولد ١٣٢٠ و دانش‌آموخته دبيرستان البرز تهران بود. او در رشته‌هاي معماري، مهندسي، رياضيات محض و فيزيك در دانشگاه امريكايي بيروت، دانشگاه اوانزويل امريكا و دانشگاه واشنگتن تحصيل كرده بود. فرور از بنيانگذاران سازمان حفاظت محيط زيست ايران بود و رياست هيات‌مديره «موسسه توسعه پايدار ومحيط زيست» را هم بر عهده داشت. 

سه یادداشت در رثای محمدتقي فرور، بوم‌شناس برجسته ايراني

معاونت دانشگاه بوعلي همدان از جمله مسووليت‌هاي علمي وي به شمار مي‌رود. محمدتقي فرور از جمله بوم شناساني بود كه بر لزوم اتخاذ رويكردهاي توسعه پايدار در ايران تاكيد مي‌كرد. او از منتقدان جدي سياست‌هاي توسعه در ايران به شمار مي‌رفت.

 او در يكي از گفت‌وگوهايش كه در سال ٩٥ با نشريه «كي. دابليو. سي» انجام داده بود؛ گفته است: «ساخت بي‌رويه سد كه باعث اكثر مشكلات فعلي بحران آب شده ادامه همان الگوي وارداتي زمان شاه است. هرچند سد‌سازي مدرن از نظر مهندسي توسعه، پيشرفت بزرگي به حساب مي‌آيد. ولي مدتي است كه آثار مخرب و ضد توسعه پايدار سدها براي همه مشخص شده، تا جايي كه در ايالات متحده سالي حدود ٧٥ سد از ميان برداشته مي‌شود و در چند دهه اخير بيش از يك هزار و ٣٠٠ سد را در ايالات مختلف جمع‌آوري كرده و رودخانه‌هاي اسير را احيا كرده‌اند. پس علت ساختن اين همه سد در ايران طبق الگوي قديمي استفاده از انرژي آخرين قطره آب رودخانه‌ها چيست؟ آن هم در كشوري كه به دليل شرايط اقليمي سطح تبخير بسيار بالايي دارد. درياچه اروميه يك پارك ملي حفاظت شده ايران است و پارك ملي از بالاترين سطح حفاظت در ايران برخوردار است و هيچ كس حق كوچك‌ترين دخالت و تغيير رژيم آب و اين چيزها را در آن ندارد، چرا براي ١٤ رودخانه اين درياچه، حدود ٩٠ سدطراحي شده و بيشتر آنها را ساخته اند؟ به اين شكل است كه توانستند يكي از دو تا بزرگ‌ترين درياچه شور دنيا را، كه در يك منطقه خشك و نيمه خشك واقع شده، خشك كنند.»

 فرور در تمام مدت فعاليت‌هاي زيست محيطي‌اش از مدل توسعه پايدار و توجه به دانش جوامع محلي تاكيد كرد.
***

حافظ حقوق عشاير

سه یادداشت در رثای محمدتقي فرور، بوم‌شناس برجسته ايرانياحمد علي كيخا/رييس كميسيون آب، كشاورزي و منابع طبيعي مجلس

دكتر محمدتقي فرور از چهره‌هاي برجسته محيط زيست ايران بود كه دهه‌ها در حوزه دفاع از حقوق عشاير زحمت كشيد. من البته از پيشينه و سابقه ايشان اطلاعات مفصلي ندارم، اما در چند سالي كه در حوزه محيط زيست فعاليت مي‌كردم، او را انساني فرهيخته با ظرفيت و دانش گسترده در زمينه كاركرد جوامع محلي در حفاظت از محيط زيست به ويژه با تاكيد بر نقش عشاير ديدم.

به خاطر دارم، زماني كه در كميسيون تنوع زيستي در سيدني حضور داشتم و دكتر فرور نيز در اين كنفرانس حضور داشت، همانجا يكي از ديدگاه‌هاي خيلي خوبي كه ايشان مطرح كرد و سال‌ها كوشيده بود آن را جا بيندازد، اين بود كه ما بايد بر اساس كاركردهاي سنتي جامعه عشايري به حفاظت از مراتع و محيط طبيعي ورود كنيم.

 به اعتقاد ايشان با اين رويكرد بخش‌هاي حفاظت‌شده كشور خيلي فراتر از نرم‌ها و هدف‌گذاري‌هاي بين‌المللي است زيرا معمولا در آمارهاي ما مناطق تحت مديريت سازمان مطرح مي‌شود، در حالي كه به گفته مرحوم دكتر فرور اگر آن بخش‌هايي از جامعه كه در قالب حفاظت عرفي توسط عشاير ايراني از گذشته‌هاي دور تا اكنون محافظت و نگهداري مي‌شود را در نظر بگيريم، شاهد مي‌شويم كه چقدر مردم ما در زيست كره با طبيعت خودشان سازگاري دارند و با محيط زيست زندگي مي‌كنند. ايشان سال‌ها كوشيده بود مجامع بين‌المللي را متقاعد كند اين بخش‌هاي سنتي را نيز ذيل بخش‌هاي حفاظت شده در نظر بگيرند. با در نظر داشتن اين بخش‌ها مي‌بينيم كه ما بسيار از نرم حفاظتي دنيا جلوتر هستيم.

 كمتر كسي به اين نكات ظريف دقت مي‌كند. من خودم وقتي معاون محيط زيست طبيعي بودم، به اين نكته دقت نكرده بودم. اين نشان مي‌دهد كه كساني چون دكتر فرور كه مستقيم در منطقه حضور دارند، به اين مسائل ريز و جزيي توجه دارند و مي‌توانند رهنمودهاي خوبي به مجريان امور دهند. دكتر فرور در سال‌هايي كه من معاون محيط زيست طبيعي بودم، در اين زمينه كمك و يار حوزه اين معاونت بود. مخصوصا برنامه‌اي را تدوين كرده بود تا در حوزه هيرمند بين معتمدين و نخبگان دو سوي مرز شرايطي براي امكان گفت‌وگو فراهم كند.

 چند بار نيز به منطقه سيستان سفر كرد. اما متاسفانه من تغيير شغل دادم و عملا اين كار رها شد و ناتمام ماند. دكتر فرور قابليت‌هايي داشت كه بر فعالان محيط‌زيست آشكار است و اميدواريم فعالان محيط‌زيست كشور بتوانند اين مسيرها را ادامه دهند.

شبيه حرف‌هايش زندگي مي‌كرد

سه یادداشت در رثای محمدتقي فرور، بوم‌شناس برجسته ايرانيمحمد درويش/فعال محیط زیست

دكتر محمدتقي فرور يكي از فعالان و كنشگران و متخصصان محيط‌زيستي بود كه يك ويژگي ارزشمند و منحصر به فرد داشت و آن اين بود كه خيلي شبيه حرف‌هايي كه مي‌زد و شعارهايي كه مي‌داد، زندگي مي‌كرد. او به همه آنچه مي‌گفت پايبند بود. خودش از تجملات فاصله مي‌گرفت و ساده‌زيست بود، تا جايي كه تلاش مي‌كرد از تن‌پوش‌هايي استفاده كند كه كاملا ملي باشد. 

او انساني فوق‌العاده خاكي و مردمي بود و مي‌كوشيد تمام فرهنگ كشور خودش را بشناسد. او كوشيد ياد بگيرد كه ايرانيان چگونه در طول ٥ هزار سال گذشته در اين تمدن به صورت پايدار زندگي كرده‌اند. او رمز اين پايداري را با استفاده از تجربيات و دانش فني كه داشت، به روز مي‌كرد. 

در مجامع بين‌المللي شركت مي‌كرد و مدام و به صورت پيوسته اين شعار را مي‌داد كه اگر به دانش بومي ايران حرمت نهاده شود، مي‌تواند خيلي از مشكلات ما را حل كند. ما نبايد صرفا به موبورها و چشم‌آبي‌ها نگاه كنيم. از ديد او دانش و تجربه ايراني واقعا مظلوم واقع شده است. دكتر فرور كسي بود كه براي احياي اين تجربيات بومي بسيار تلاش كرد. 

فرور يكي از اولين كنشگران مدني بود. بنياد سنستايي كه دكتر فرور به همراه همسر محترم‌شان بنا كرد، اولين سازمان مردم‌نهاد محيط زيستي ايران محسوب مي‌شود. به نظر مي‌رسد، با توجه به اينكه دكتر فرور در اين بنياد در طول بيش از سه‌دهه فعاليت هزاران صفحه مستندسازي كرده‌اند، هرگز ياد و نام‌شان از خاطر ايراني‌ها نمي‌رود. 

باور من اين است كه دكتر فرور يكي از افراد بسيار موثر در مسير توسعه پايدار و منشأ اثر و تغيير رويكردهاي فراوان بود. اميدوارم شاگردان زيادي را كه تربيت كرده و همكاران و جواناني كه از سنستا وارد جامعه شده‌اند، بتوانند راه دكتر محمدتقي فرور را ادامه دهند. فعال محيط زيست


براي سربلندي ايران، بايد خودمان باشيم

سه یادداشت در رثای محمدتقي فرور، بوم‌شناس برجسته ايرانيحميدرضا ميرزاده/روزنامه نگار

اگر قرار بود براي زندگي و فعاليت‌هاي «تقي فرور» تيتر بزنم، شايد تيتر همين مطلب مناسب‌ترين باشد.

نام فرور براي بسياري از ما با واژه‌ها و مفاهيمي همچون «جامعه بومي»، «دانش بومي»، «اقوام ايراني» و «تعامل مستقيم با طبيعت» پيوند خورده است. او و همسرش «كاترين رضوي» بودند كه به همه‌مان آموختند نسخه مناسب توسعه پايدار و سربلندي كشور، نه خارج از مرزها كه اتفاقا درون همين جغرافياست. 


آنها يادمان انداختند كه دانش انباشته بومي كه حاصل تعامل جوامع بومي با طبيعت در طول قرن‌هاست، غني‌ترين منبع ما براي تصميم‌هاي بزرگ براي سرزمين است. آنها يادمان دادند كه اگر خودمان باشيم و به آنچه خودمان مي‌دانيم و داريم توجه كنيم، سربلند خواهيم بود.

چه با او موافق باشيم و چه نه؛ چه علاقه‌مند به سبك زندگي ساده و بي‌آلايش و زبان بي‌پروايش باشيم يا نه، يك نكته را درباره فرور و موسسه توسعه پايدار (سنستا) نمي‌توان كتمان كرد و آن، تاثير عميق بر مباحث مربوط به توسعه پايدار و بومي‌سازي بسياري از مفاهيم مربوط به آن است. امروز اگرچه ديگر «فرور» در ميان ما نيست، اما تفكرش در ميان دل‌مشغولان محيط زيست اين جغرافيا زنده و پوياست. يادش گرامي.
منبع: اعتماد
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین