کد خبر: ۳۵۶۵۵
تاریخ انتشار: ۰۶ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۱:۲۴
معاون اسبق سازمان محیط زیست درباره تجدیدنظر در مناطق حفاظت شده:
اواخر هفته گذشته شورایعالی حفاظت محیط زیست کشور با تجدیدنظر و تغییر مساحت مناطق حفاظت شده موافقت کرد و قرار شد برخی مناطق درگیر و متعارض با فعالیت های توسعه ای شهری یا روستایی از لیست حفاظت خارج و در نقاطی دیگر به لیست افزوده شود.
زیست بوم/الهه موسوی: اواخر هفته گذشته شورایعالی حفاظت محیط زیست کشور با تجدیدنظر و تغییر مساحت مناطق حفاظت شده موافقت کرد و قرار شد برخی مناطق درگیر و متعارض با فعالیت های توسعه ای شهری یا روستایی از لیست حفاظت خارج و در نقاطی دیگر به لیست افزوده شود.

این تصمیم با واکنش های مختلف کارشناسان و فعالان محیط زیست مواجه شد. برخی آنرا مخاطره آمیز و نشانه عقب نشینی سازمان حافظ محیط زیست کشور در برابر متجاوزان عنوان کردند و بعضی آنرا قانونی و مطابق ماده 38 برنامه ششم که اصلاح مناطق را به عنوان یک وظیفه به سازمان حفاظت محیط زیست تکلیف کرده است عنوان کردند و تصمیمی لازم دانستند که از مدت ها پیش باید بدان رسیدگی می شد. اصغرمحمدی فاضل، دکتری محیط زیست، معاون اسبق سازمان حفاظت محیط زیست و رییس سابق دانشکده محیط زیست در گفت وگو با اسکان نیوز در اینباره نظر داده است.

معاون سابق سازمان حفاظت محیط زیست به اسکان نيوز گفت:« در این خبر مبهمی که من از رسانه ها دریافت کردم جنبه های مثبتی هم وجود دارد و آن اینکه 11 منطقه ای که قبلا در زمان تعطیلی "شورایعالی حفاظت محیط زیست"، "کمیسیون زیرینایی دولت" تصمیم گرفت و آنرا به مناطق حفاظت شده اضافه کرد از لیست خارج می شود. این تصمیم همان زمان مورد ایراد سازمان بازرسی کل کشور نیز قرار گرفت. لذا اکنون تصمیم شورایعالی محیط زیست مبنی بر قانونی کردن و تثبیت آن مناطق به نظر من بسیار قابل تقدیر است و اتفاق مثبتی است»

اصغر محمدی فاضل دکتری محیط زیست و مدرس دانشگاه درباره رای اخیر شورایعالی حفاظت محیط زیست و تجدیدنظر درباره برخی مناطق حفاظت شده کشور گفت:« وقتی منطقه ای "حفاظت شده" اعلام می شود باید دقت های لازم در تعیین حدود منطقه صورت بگیرد وانتخاب منطقه نیز با توجه به شرایط زیستی و اجتماعی-اقتصادی و برنامه های توسعه ای صورت بگیرد؛ اما متاسفانه درباره بسیاری از مناطق ما این کار صورت نگرفته است.»

 او گفت:« واقعیت این است که برخی از مناطق حفاظت شده ما دیگر نه ارزش های اکولوژیکی دارد و نه ارزش حفاظت و حفاظت از این مناطق، نه منطقی است و نه علمی. در چنین شرایطی درآمدن آنها از محدوده حفاظت، اتفاق منفی نیست و جنبه های مثبت هم دارد. بر این اساس تصمیم شورایعالی حفاظت محیط زیست مبنی بر قانونی کردن و تثبیت آن مناطق به نظر من بسیار قابل تقدیر واتفاق مثبتی است؛ اما ای کاش سازمان متولی شیرینی آن را با عدم شفاف سازی تلخ نمی کرد و پیش از شروع این کار، اطلاعات لازم در اختیار فعالان و کارشناسان محیط زیست و جامعه قرار می گرفت و نظر کارشناسان در آن اعمال می شد.»  

رییس سابق دانشکده محیط زیست گفت:« حدود بسیاری از مناطق ما 40 سال پیش تعیین شده اند؛ اما واقعیت این است که ما در آن زمان برای توسعه آتی منطقه هیچ برنامه و پلان مشخصی نداشته ایم. البته الان هم نداریم و وقتی منطقه ای را حفاظت شده اعلام می کنیم تصوری نداریم که 5 یا 10 سال دیگر قرار است بارگذاری این منطقه چگونه بشود.»

این دکتری محیط زیست درباره غرب پایتخت به عنوان یک نمونه بدون برنامه وغیرقابل پیش بینی گفت:« بهترین مثال هم اینکه همین کنار شهر تهران را در نظر بگیرید که اگر به شما می گفتند یک بارگذاری چند میلیون نفری قرار است در غرب تهران صورت بگیرد قطعا باورش غیرممکن بود؛ چرا که هیچ آدم عاقلی در غرب تهران که موضوع عبور کریدورهای هوایی تهران را دارد و محل تنفس این کلانشهر است مانع فیزیکی و منبع آلاینده درست نمی کند. کسی نمی آید منابع آب ارتفاعات غرب تهران را صرف ساخت وساز و مصارف سکونت گاهی کند. لذا اگر کسی به دستش می رسید ممکن بود مناطق غرب تهران و بین تهران وکرج را منطقه حفاظت شده اعلام کند؛ با این هدف که هم از گسترش بی رویه حاشیه نشینی تهران جلوگیری کند و هم مانع گسترش کرج به سمت تهران شود. اما شما می بینید این اتفاق افتاده است و تعبیرم این است که با زر و زور و پارتی در هر جای این کشور هر کاری می شود کرد.»اصغر محمدی فاضل

محمدی فاضل در ادامه با اشاره به اینکه در مناطق حفاظت شده معدن، جاده، لوله گاز، لوله نفت، شهرک جدید، مسکن مهر و به شکل های مختلف حتی نقض فرامین مقام معظم رهبری که تاکید کرده اند "به بهانه گردشگری و حتی ساخت حوزه علمیه جنگل و محیط زیست را تصرف نکنید" می شود گفت:« اراضی طبیعی ما به بهانه های مختلف مورد تعارض قرار می گیرد. مناطق حفاظت شده هم یا از روی آز و یا نیاز همواره در معرض دست اندازی هست. گاهی یک روستا گسترش پیدا می کند و خانواده روستایی ابعادش گسترده می شود و گاه یک شهر توسعه می یابد. در طی چند دهه گذشته، تعداد زیادی از روستاهای کشور،عناوین شهری پیدا کرده اند. یعنی جایی روستا یا حاشیه و یا حریم بوده است. برخی از مصوبات مانند مصوباتی که منجر به تغییر اراضی کشاورزی شده است؛ برخی مصوباتی که نتیجه آن کلاردشت و آستارا و سواحل شمال شده است باعث می شوند که اساسا از منطقه حفاظت شده ما جز نامی باقی نمی ماند. حالا واقعیت روی زمین این است که منطقه حفاظت شده ما دیگر کاربرد حفاظتی ندارد؛ نه ارزش های اکولوژیکی دارد و نه ارزش حفاظتی دارد.»
 
یک سازمان ضعیف
محمدی فاضل یکی دیگر از مشکلات در حوزه حفاظت نادرست از مناطق حفاظت شده را ضعف سازمان در دولت های مختلف عنوان کرد. او گفت:« سازمانی که به اندازه 10 درصد نیاز خودش نیروی انسانی دارد و به قدر یک درصد نیازش بودجه دارد و حتی برای تامین هزینه های آب وبرق ساختمان خودش هم دچار مشکل است چگونه می تواند با همین شرایط از حدود 11 درصد خاک کشور با چنگ وداندان مراقبت کند؟ این چالش همواره در طول تاریخ سازمان حفاظت محیط زیست وجود داشته و از این به بعد هم قطعا وجود خواهد داشت؛ لذا ما برای یک مدیریت واقع بینانه چاره ای نداریم جز اینکه هراز چندگاهی اقدام به اصلاح حدود مرزهای تان بکنیم. درست مثل اینکه شما یک مزرعه ای دارید که توسط برخی همسایگان و یا حتی برخی بستگان شما مورد دست اندازی و آسیب قرار می گیرد و شما در مجموع و در طول طمان به این نتیجه می رسید که به جای دعوا و درگیری با آنها، از قسمتی از ملک تان صرف نظر کنید و دیوار خودتان را چند متر به سمت مرکز زمین تان بیاورید و از آن قسمت ملک، صرف نظر کنید.»

او یادآوری کرد: «متاسفانه این واقعیتی است که درباره محیط زیست کشور وجود دارد و متوقف به این دولت و آن دولت نیست و همواره وجود داشته است. ما باید نگاه کارشناسی داشته باشیم واز برخورد احساسی با موضوع بپرهیزیم. این موضع کارشناسی من است.»
 
فقدان اطلاع رسانی شفاف
رییس سابق دانشگاه محیط زیست با اشاره به اینکه نگاه کارشناسی بین المللی این است که مناطق حفاظت شده همواره مانند حدود شهرها و مرز روستاها در طول زمان می توانند دستخوش تغییراتی شوند گفت:« از منظر قوانین ومقررات بین المللی نیز اگر نگاه کنیم مرجع تعیین مناطق حفاظت شده مان در سطح جهانی"اتحادیه جهانی حفاظت" IUCN است. خود این سازمان در طول حدود 40 سال گذشته نحوه تقسیم بندی و تعاریف خودش را عوض کرده است؛ یعنی بر اساس شرایط بین المللی و یافته های علمی و رویکردهای جدید که الزامات اقتصادی واجتماعی وحکومتی کشورها را مدنظر قرار داده عناوین را تغییر داده است. لذا از نظر بین المللی هم این یک اصل پذیرفته شده است که وقتی شما جایی را به عنوان منطقه حفاظت شده و پناهگاه یا پارک ملی یا اثر طبیعی اعلام می کنید نقش بر روی سنگ نیست؛ بلکه در طول زمان ممکن است حدودش، تعاریفش و الزاماتش را تغییر بدهید.»

محمدی فاضل تاکید کرد:« از نظر تغییرات بین الملی مادامی که شما در درون مرزهای یک کشور در حال مدیریت مرزهای زیستی خود هستید در چارچوب قوانین علمی هر تغییری را اعمال کنید از نظر مقررات بین المللی قابل قبول است؛ مگر منجر به آسیب به کشورهای همسایه یا جامعه جهانی شود. البته ممکن است از منظر کارشناسی، تصمیم شما نادرست باشد.»

او در پاسخ به این سوال اسکان نيوز که "با توجه به رویکرد وعملکرد دولت دوازدهم در حوزه محیط زیست نمی توان امیدوار بود که این اصلاحات با پیامدهای مثبت برای مناطق همراه باشد" گفت:« اشکال کار در اینجاست که درباره این کار هیچ اطلاعاتی نداریم. اینکه کدام منطقه در کجا شامل این تغییرات شده و چه میزان است. انتقاد بنده به سازمان حفاظت محیط زیست این است که اقدامات کارشناسی ایجاب می کند این تغییرات در زمان مناسب در اختیار جامعه کارشناسی قرار داده شود و از خرد جمعی کارشناسی کشور در جهت دفاع از این اقدامات استفاده شود.»

این مدرس دانشگاه افزود:« اگر همین اقدام انجام شده و حدود و جزئیات آن اعلام شود خود بنده ممکن است با آن موافق و از آن دفاع کنم. مثلا یک منطقه چند 10 هکتاری ما در گوشه یک منطقه حفاظت شده در حاشیه یک جاده یا روستا یا شهری قرار می گیرد که گاه برای حفاظت از این چند 10 هکتار باید محیط بان و خودرو صرف کنیم که برای یک منطقه چندمیلیون هکتاری صرف می کنیم.»

محمدی فاضل تاکید کرد:« گاهی حفاظت از برخی از گوشه های مناطق ما اساسا؛ عقلا و منطقا توجیه ندارد. نقد ما به سازمان این است که در یک فضای شفاف کارشناسی و رسانه ای هم می توان جلوی انتقادات به سازمان را گرفت و هم می شود از حمایت بدنه کارشناسی کشور استفاده کرد.»

او در پایان اضافه کرد:« من خوشحال می شدم درباره آن مقداری که کاهش اتفاق افتاده توجیهات کارشناسی وجود داشت که شیرینی آن افزایش حدود 2 میلیون هکتار به مناطق حفاظت شده را با تلخی جدا کردن برخی مناطق که درباره وسعت و مکان آن اطلاعاتی داده نشده است، تلخ ترش نمی کردیم. کارهای خوب مان را به کام دیگران تلخ نکنیم. کار خوب را شفاف، اطلاع رسانی کنیم تا همدلی و همراهی ایجاد شود و این بی اعتمادی که در جامعه محیط زیست و فعالان محیط زیست و سازمان پدید آمده ترمیم شود.»

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین