کد خبر: ۳۳۶۹۱
تاریخ انتشار: ۰۷ بهمن ۱۳۹۵ - ۲۳:۱۶
زباله بیمارستانی در تمام دنیا معضلی زیست محیطی به حساب می‌آید و روش‌های مختلفی برای دفع این نوع زباله‌ها به کار گرفته می‌شود.
اسماعیل کهرمزیست بوم/اسماعیل کهرم*: زباله بیمارستانی در تمام دنیا معضلی زیست محیطی به حساب می‌آید و روش‌های مختلفی برای دفع این نوع زباله‌ها به کار گرفته می‌شود. مدرن ترین شکل دفع زباله بیمارستانی به این شکل است که یک کانکس مخصوص به یک کامیون وصل می‌شود و این کامیون، به بیمارستان‌ها می‌رود و حجم زیادی از زباله‌ها را داخل آن می‌ریزند.

در این کانکس، فیلترهای مخصوصی تعبیه شده است که پس از ورود زباله به آن، از طرف دیگر چیزی شبیه بخار آب خارج می‌شود. حاصل زباله‌های بیمارستانی در این کانکس مخصوص، خاکستری می‌شود که آن را دفن می‌کنند.

 باید توجه داشت که زباله‌های بیمارستانی بسیار متنوع هستند؛ از گلی که برای بیمار می‌برند تا جنین و دست و پای قطع شده را شامل می‌شود. امروزه در پزشکی مدرن از مواد رادیواکتیو هم استفاده می‌شود که در راستای تنوع زباله‌های بیمارستانی، می‌توان از این مواد نیز نام برد؛ موادی که در دستگاه‌های ام‌آرآی، سیتی‌اسکن و... استفاده می‌شود که قابل تجزیه نیستند. 

این زباله‌ها باید به صورت مجزا برای امحا داده شوند؛ برای مثال جنین انسان براساس قوانین اسلامی باید دفن شود، همچنین لازم است نمازی برای آن خوانده شود. دست و پای قطع شده هم همین‌طور است و شرایطی دارد. 

ساده ترین شکل زباله‌های بیمارستانی هم گل، شیرینی و... است که برای بیماران برده می‌شود. بنابراین بحث زباله‌های بیمارستانی، موضوع پیچیده‌ای است. تا جایی که من اطلاع دارم تنها نیمی از بیمارستان‌های ما دارای دستگاه امحا هستند و بیشتر زباله‌های بیمارستانی به غیر از مواد رادیواکتیو سوزانده می‌شوند. 

چیزهایی مثل جنین، دست قطع شده و... نیز براساس شرایط خاصی دفن می‌شوند. آهک نیز در زمانی که احتمال دارد صاحب آن عضو بیمار باشد، در زمان دفن آن استفاده می‌شود. بنابراین در تمام دنیا، از روش‌های متنوعی برای دفع زباله‌های بیمارستانی استفاده می‌شود که کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست، اما باید توجه داشت برخی از زباله‌های بیمارستانی مانند زباله‌های عادی در بیمارستان‌ها تحویل داده می‌شوند.

 در کشورهای پیشرفته برای هر بیمارستان اتاقی مخصوص برای زباله‌های بیمارستانی در نظر گرفته شده است و اقداماتی در راستای استریلیزه کردن زباله‌ها انجام می‌شود. برای مثال محفظه یا کیسه‌ای که زباله‌ها در آن قرار می‌گیرد، استریل است و با روش‌هایی از این دست، از انتشار آلودگی در فضا جلوگیری می‌شود. زباله بیمارستانی معضلی است که نیاز به رسیدگی دارد و ما در این زمینه کوتاهی کرده‌ایم.

۲ مسئول در زمینه زباله‌های بیمارستانی
مسئولیت دفع زباله‌های بیمارستانی با دو دستگاه است که باعث شده آش یا شور باشد یا بی نمک؛ یکی وزارت بهداشت و دیگری شهرداری که هرکدام از این ۲ ارگان هم مقصرند و هم موثر. وزارت بهداشت باید وسایل جمع‌آوری، استریل کردن و انتقال این زباله‌ها را به عهده بگیرد و از طرفی، شهرداری باید این زباله‌ها را ببرد و تشریفات لازم از نظر مذهبی و نظافت را روی آنها انجام دهد.

زباله‌های بیمارستانی می‌توانند باعث نگرانی در جامعه شوند؛ ما در عصری زندگی می‌کنیم که یک باتری قلمی، باید به صورت صحیح دفع شود، چون این باتری می‌تواند سال‌ها اشعشه تولید کند. همین وضع در مورد باتری‌های دیگر مثل باتری ساعت، لپ‌‌تاپ و... نیز صدق می‌کند، چه رسد به زباله‌های بیمارستانی. باید توجه داشت که وزارت بهداشت شروع کننده این دفع و شهرداری خاتمه دهنده آن است.

چه زباله‌ای زیر خاک دفن شود؟
دفن زیر خاک مخصوص آن مواد و اجسامی است که: ۱) به طبیعت آسیب نرسانند، ۲) طبیعت می‌داند با آن چه کند. بدن انسانی را که فوت کرده است، در نظر بگیرید. این بدن در صورت دفن زیر خاک، هیچ آسیبی به خاک و موجودات داخل آن نمی‌رساند، چون طبیعت می‌داند در قبال این بدن چگونه رفتار کند. تهیه کود از زباله‌های خانگی

اگر یک شاخه درخت را زیر خاک دفن کنیم، این شاخه بعد از حدود سی سال می‌پوسد و از بین می‌رود؛ اما دفن چیزی مثل پلاستیک زیر خاک، براساس حدس‌های علمی تا هزار سال در جای خود باقی می‌ماند. ۶۰-۷۰ سال از اختراع پلاستیک می‌گذرد، اما فرض کنید اگر پلاستیکی در زمان ساسانیان زیر خاک دفن می‌شد، ما می‌توانستیم آن را به همان شکل برداریم.

زباله‌های بیمارستانی، پلاستیک و... را نمی‌توان زیر خاک دفن کرد، چون به طبیعت تحمیل می‌شود و طبیعت نمی‌داند با این زباله‌ها چه باید بکند؛ باکتری، ویروس و... وجود ندارد که بتواند از پس این زباله‌ها برآید و آن را تجزیه کند.

اگر کاغذ را زیر خاک دفن کنید، می‌بینید که به راحتی تجزیه می‌شود، چون از جنس خود طبیعت است و باکتری‌ها، آن را تجزیه می‌کنند، اما در مورد پلاستیک، طبیعت نمی‌تواند از پس تجزیه آن برآید. بنابراین چیزی را باید دفن کرد که با بافت خاک، طبیعت و... سازگاری داشته باشد. باید توجه داشت که چند متر زیر خاک هم بخشی از طبیعت است و نمی‌توان دفن این زباله‌ها را برابر با تجزیه آنها دانست. 

چند متر زیر خاک، جای ریشه درختان است و ما نباید چیزی را در آنجا دفن کنیم که ریشه‌ها را به خطر بیندازد. دفن این زباله‌ها زیر خاک که طبیعت توان تجزیه آن را ندارد، مانند غذایی است که انسان می‌خورد و به دلیل نداشتن توانایی هضم آن غذا، دچار مسمومیت می‌شود. این مساله گاهی در مورد اجساد هم صدق می‌کند. از گذشته تا امروز روی اجسادی که بیماری داشته‌اند، لایه‌ای از آهک ریخته می‌شود؛ آهک خاصیت ضد عفونی کننده دارد و موجودی در آن زندگی نمی‌کند، از طرفی باعث می‌شود جسد زودتر دچار پوسیدگی شود. بنابراین جسد بیماری که ممکن است در طول ۳۰ سال دچار پوسیدگی شود، در طول ۲ سال می‌پوسد و آلایندگی آن از بدن خارج نمی‌شود.

از زباله‌های خانگی کود بسازید
می‌توان از زباله‌های خانگی کود تهیه کرد؛ یک بشکه یا پیت حلبی را در گوشه حیاط بگذارید و بعد، پسمانده‌های آشپزخانه که طبیعت توانایی تجزیه آنها را دارد، در آن بشکه جمع‌آوری کنید. برای مثال سبزی‌ها، گوشت، تخم‌مرغ و هر آنچه قابل خوردن است، می‌تواند در ساخت این کود خانگی مورد استفاده قرار بگیرد.

باید توجه داشت زباله‌هایی مثل پلاستیک که قابل تجزیه در طبیعت نیستند، برای این کار مناسب نیستند. ابتدا لایه‌ای در حد ۵ سانتی متر خاک ته بشکه ریخته شود، بعد این مواد که به عنوان پسماند آشپزخانه از آن یاد می‌شود را روی آن خاک بریزید. پس از ریختن این مواد در بشکه، لایه‌ای دو سه سانتی‌متری خاک روی مواد ریخته شود. روز بعد، باز هم پسماند آشپزخانه روی خاک ریخته شود و باز هم خاک اضافه شود. این کار تا پر شدن بشکه تکرار شود؛ بعد از گذشت شش ماه، با هم زدن محتوای بشکه، بهترین کود را از زباله‌های بی‌ارزش خانه به دست‌ آورید.

*مشاور رئیس سازمان حفاظت از محیط‌زیست

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربحث ترین عناوین